Vitamiene: Noodsaaklikheid of onnodige uitgawe?

Die kraakvars slaai wat jy vir middagete gehad het, was propvol vitamiene en minerale. Maar dieselfde geld vir die kapsule wat jy vanoggend gesluk het. En die kapsule is beslis minder moeite. Dít kan dalk die groeiende gewildheid van aanvullings verduidelik, maar hoe noodsaaklik is hulle regtig?

Volgens die South African Vitamins Industry Landscape Report 2024, uitgereik deur Insight Survey, was die wêreldwye vitamienaanvullingsmark ongeveer R484 miljard werd in 2023, en dit groei. Suid-Afrika se mark volg hierdie neiging, met groei van 7,6% tussen 2022 en 2023 en 'n verwagte groeikoers van 7,8% oor die volgende vier jaar.

Het jy regtig daardie vitamien nodig?

Maar mors al die verbruikers wat dié groei dryf hulle geld? Ja en nee, sê Aziwe Booi, 'n geregistreerde dieetkundige in Johannesburg.

"Vitamiene kan 'n gaping vul," sê sy. "As jy 'n spesifieke voedingsbehoefte het, kan hulle beslis help om dit aan te spreek."

Baie mense kan in hierdie kategorie val. Byvoorbeeld, dit word algemeen aanbeveel dat swanger vroue 'n multivitamien neem omdat die liggaam meer voedingstowwe tydens swangerskap benodig sodat die fetus gesond ontwikkel.

Ouer mense het dalk aanvullings nodig as hulle sukkel om te kou of as depressie en isolasie hul eetlus beïnvloed. Net so kan sekere medisyne (insluitend diuretiese middels, protonpompinhibeerders en medisyne vir Parkinson se siekte) die liggaam se vermoë om spesifieke voedingstowwe te absorbeer, beïnvloed.

Sekere mediese toestande kan ook die uitwerking hê. Dit geld byvoorbeeld vir siektes soos sistiese fibrose of seliakiesiekte. Mense wat operasies gehad het om dele van hul spysverteringstelsel te verwyder, kan ook ekstra voeding nodig hê.

Vitamienvyande?

Vir die res van ons doen aanvullings egter nie veel nie. In 'n artikel van Johns Hopkins Medicine bewys verskeie studies dat multivitamiene nie veel doen om die risiko van hartsiektes, kanker of intellektuele agteruitgang te verminder nie.

Erger nog, 'n verslag deur Wits beweer dat vitamiene wat in verkeerde dosisse geneem word, eintlik meer skade as goed kan doen. Byvoorbeeld, om die aanbevole daaglikse hoeveelheid vitamien A te oorskry kan giftig wees. 'n Oordosis B-vitamiene kan weer perifere senuwees beskadig, en oormatige ysterinname kan die spysverteringstelsel beïnvloed.

Die probleem, sê Booi, is dat die vitamienbedryf nie gereguleer word nie. Dit beteken dat vervaardigers geen verantwoordelikheid dra om te bewys dat hul produkte werklik doeltreffend is nie.

Dit beteken dat jy dalk geld mors terwyl jy pille sluk om gesonder te wees, met min tot geen uitwerking (of selfs 'n nadelige uitwerking) nie.

Wat's die antwoord?

Booi sê die beste manier om minerale en vitamiene te verkry is deur jou kos. Hierdie stowwe word die mees doeltreffend in voedselvorm geabsorbeer en kos bevat ook 'n verskeidenheid ander voedingsvoordele. "Vat groente, byvoorbeeld. Ons weet almal dat blaargroente hoog in vitamiene is, maar hulle bevat ook 'n klein hoeveelheid proteïen sowel as vesel. As jy 'n pil sluk, neem jy net daardie spesifieke vitamien in."

Haar raad? Volg 'n kleurvolle eetplan, waaronder 'n wye verskeidenheid vrugte en groente, volgraan, en maer proteïene val.

 As jy steeds onseker is of jou dieet aan al jou voedingsbehoeftes voldoen, raadpleeg 'n gesondheidsorgpraktisyn. "Bloed- en geentoetse kan help om enige gapings in jou dieet te identifiseer en vir jou sê of jy 'n toestand het wat vereis dat jy jou vitamieninname verhoog," sê sy.

As vitamiene aangedui word, kies 'n betroubare handelsmerk – jou gesondheidsorgpraktisyn kan hier weer raad gee. Dit is ook belangrik om daarop te let dat die neem van geteikende aanvullings, soos vitamien D of vitamien C, meer effektief is as 'n multivitamien, wat dalk nie die voedingstowwe wat jy nodig het in die korrekte dosisse verskaf nie.

Maak dubbel seker van die dosering om onder- of oordosering te vermy, waarsku Booi. Laastens, wees bewus van hoe en wanneer jy aanvullings neem. "Koffie blokkeer byvoorbeeld die absorpsie van yster, so dit help niks om jou yster saam met jou oggendkoffie te neem nie," sluit sy af.

Geskryf vir Medihelp deur Lisa Witepski